Dąbrówka rozłogowa (Ajuga reptans)

Dąbrówka rozłogowa (Ajuga reptans) bylina ozdobna, płożąca z nadziemnymi rozłogami. Osiąga 10-20 cm wysokości. 

Na mojej działce dąbrówka rozłogowa, ekspansywna, ma bordowe liście, zaś wiosną w okresie kwitnienia liście są zielone. Kwitnie w maju. Liście dąbrówki zebrane w rozetę w zależności od odmiany są zielone, bordowe, czerwonopurpurowe, biało obrzeżone lub trójbarwne. 

Kwiaty na szczycie łodygi zebrane w groniasty niebieskofioletowy kwiatostan. Korona kwiatu z górną wargą krótszą, dolną większą, trójklapową, zwisającą. Trochę podobna do kwiatu bluszczyka kurdybanka (Glechoma hederacea). 

Kielich dzwonkowaty szorstko owłosiony. Przy nasadzie zalążni znajduje się duży, złocistego koloru miodnik wytwarzający nektar. 

Roślina miododajna. Jest podstawowym źródłem nektaru dla motyli dostojki eufrozyny (Boloria euphrosyne) i dostojki selene.

Roślina zawiera fitosterole, flawonoidy i witaminę C ma właściwości lecznicze. Działa przeciwzapalnie, ściągająco i regenerująco na skórę - atopowe zapalenie skóry, ciężko gojące się rany, otarcia, wypryski. 

Napar z zioła nadaje się głównie do twarzy, ale też jako okład na oczy, bo działa równie dobrze jak świetlik. Pomaga niwelować oznaki ich zmęczenia, a także można go stosować przy zapaleniu spojówek. 

Maść z rozdrobnionej rośliny roztartej z masłem lub olejem lnianym i można nakładać na skórę.

Dąbrówka rozłogowa rozmnaża się ją przez podział rozrośniętych kęp.

 

  

 

motyl dostojka eufrozyna (Boloria euphrosyne)

Żywokost lekarski (Symphytum officinale L.)

Żywokost lekarski (Symphytum officinale L.) - pospolita, wieloletnia, miododajna bylina rosnąca na podmokłych łąkach, nad rzekami i potokami, w zasięgu wód powodziowych.

Łodyga kanciasta, szorstko owłosiona, pusta. Liście skrętoległe, duże, o lancetowatym kształcie. 

Kwiaty fioletowopurpurowe na krótkich szypułkach, zebrane w zwisły kwiatostan. Samopylne lub zapylane przez owady. Nektar ukryty na dnie dosyć długiego kielicha, jest więc trudno dostępny dla pszczół. Pszczoły korzystają z niego dopiero, gdy trzmiele, które również lubią nektar żywokostowy, wygryzą dziurkę w dolnej części korony kwiatu.
Roślina trująca. Ze względu na zawartość hepatotoksycznych alkaloidów pirolizydynowych, nie stosuje się wewnętrznie, z uwagi na możliwość śmiertelnego zatrucia. Korzeń gruby, pionowy, silnie rozgałęziający się, czarnofioletowego koloru, osiąga długość 30 cm. Korzeń żywokostu (Radix Symphyti syn. Radix Consolidae) zawiera mieszaninę szkodliwych alkaloidów. 

Możliwe jest stosowanie zewnętrznie do okładów przy bólach mięśniowo-stawowych, zmianach zwyrodnieniowych, kontuzjach, po złamaniach kości, a także urazach stawów i mięśni. Łagodzi bóle reumatyczne, bóle kręgosłupa, trudno gojące się rany, owrzodzenia, odmrożenia, odleżyny i oparzenia. Skuteczny w przypadku dny moczanowej, zapaleniu żył, niwelowaniu obrzęków, w stanach zapalnych ścięgien. Łagodzi objawy łuszczycy i atopowego zapalenia skóry. 

Maść z korzenia żywokostu.

Sposób I

Korzeń zebrany jesienią oczyścić, umyć i osuszyć, zetrzeć na tarce o dużych oczkach.

Zalać stopionym gorącym tłuszczem (smalec, olej kokosowy), wymieszać, odstawić do wystudzenia.

Przelać do ciemnych słoiczków, odczekać aż stężeje, zakręcić słoiczki, przetrzymywać w chłodnym miejscu.

W razie potrzeby smarować grubą warstwą dwa razy dziennie.

Sposób II

Korzeń żywokostu ściera się na tarce, dodaje kilka kropel wódki lub spirytusu oraz odrobinę gliceryny (bądź oleju kokosowego w formie stałej, a nawet smalcu). Najlepiej, by na jedną część startego korzenia dodawać dwie części tłuszczu.

 

Uprawa żywokostu.

Jest to roślina ekspansywna. Lubi wilgotne podłoże, najlepiej ziemię wymieszaną z próchnicą. Należy zapewnić żywokostowi średnie nasłonecznienie. Dobrze jest sadzić żywokost w odstępach około 50 centymetrów między każdą kolejną rośliną. 

 

 

 

Udało mi się znaleźć żywokost lekarski nad Sanem.

Jasnota biała (Lamium album L.)

Jasnota biała (Lamium album L.), bylina, która kształtem liści, ulistnieniem i ogólnym wyglądem przypomina pokrzywę. Liście jajowate lub sercowate są delikatnie owłosione i mają brzegi grubo piłkowane. Wydzielają charakterystyczny zapach. W odróżnieniu od pokrzywy nie ma jednak parzących włosków.
Stąd ludowa nazwa głucha pokrzywa, biała pokrzywka. 

Łodyga z fioletowymi zabarwieniami w niektórych miejscach. 

Kwiaty białe, czasami kremowobiałe, wyrastają pionowo w okółkach w kątach liści. Mają wyraźnie grzbiecistą, dwuwargową budowę. Duże kwiaty (2-2,5 cm) mają szyjkę słupka zagłębioną pomiędzy czterema wypukłymi komorami, kielich trwały, zrosłodziałkowy. Warga dolna korony ma dwa ząbki, pylniki są owłosione.

Rośnie na przydrożach, rumowiskach, w zaroślach, w rowach. Zwykle tworzy skupienia.
Kwitnie od kwietnia do września i jest rośliną miododajną. Zapylana jest przez błonkówki.
Jasnota biała jest rośliną leczniczą. Ma działanie przeciwzapalne, wykrztuśne, moczopędne i słabo ściągające. Największe zastosowanie znajduje w leczeniu chorób i dolegliwości kobiecych, stanów zapalnych przewodu pokarmowego, dróg oddechowych i dróg moczowych. Zewnętrznie stosowana była przy oparzeniach, trudno gojących się ranach i chorobach skórnych oraz do płukania jamy ustnej.
Kwiaty zbiera się je ręcznie przy słonecznej pogodzie i suszy w zacienionym miejscu. Kwiaty zawierają flawonoidy, garbniki, śluzy, saponiny, glikozydy, cholinę, związki irydowe, kwasy wielofenolowe oraz niewielkie ilości olejków eterycznych.

Bluszczyk kurdybanek (Glechoma hederacea)

Bluszczyk kurdybanek (Glechoma hederacea) funkcjonuje pod wieloma nazwami, a najciekawszą wydaje mi się, jako ziółko Jana Sobieskiego.

Legenda mówi, że Król Jan III Sobieski znając lecznicze właściwości kurdybanka "zabrał" ten pospolity chwast na wojnę, częstował swoich żołnierzy herbatką z liści kurdybanka chroniąc ich przed chorobami. Ponieważ kurdybanek posiada właściwości przeciwzapalne i regenerujące Sobieski wykorzystywał to zioło do opatrunków na krwawiące i trudno gojące się rany. Hamuje bowiem krwawienie.

Być może serwował go żołnierzom również na kaca, bowiem bluszczyk kurdybanek to naturalne antidotum na zatrucie organizmu, choćby po wypiciu nadmiernej ilości alkoholu.
Jednym słowem dzięki bluszczykowi kurdybankowi poprowadził swoją armię do zwycięstwa pod Wiedniem.

Bluszczyk kurdybanek (Glechoma hederacea) działa zbawiennie na układ pokarmowy. Napary, odwary z listków pomagają łagodzić dolegliwości wątroby i trzustki, przyczynia się do likwidacji kamieni cholesterolowych. 

Reguluje pracę oskrzeli i płuc, działa zatem korzystnie przy astmie i kłopotach z oddychaniem. Pomocna w reumatyzmie.

Wszędobylskie zioło pnące się po ziemi, rozrastające się przez kłącza zaczyna kwitnąć w drugim roku życia przeważnie w maju i kwitnie aż do jesieni.
Kwiaty ma niebieskie, listki młode zielone, stare fioletowo-czerwono-bordowe.

Bluszczyk kurdybanek ma charakterystyczny smak i zapach, dlatego warto go wykorzystywać jako przyprawę do sałatek i innych dań. Najlepsze są młode listki.
Roślina miododajna, cenna dla pszczół.

Budleja Davida - motyli krzew

Do ogrodu klasztornego przy Bazylice OO Bernardynów w Leżajsku zwabiła mnie budleja, uroczy krzew o fioletowych kwiatach zebranych w długie wiechy, tworzące niczym duży bukiet kwiatów. Zapach kwiatów zazwyczaj zwabia motyle, dlatego nazywa się ją motylim krzewem. Budleja Davida (Buddleja davidii) do Europy została sprowadzona w XVIII wieku przez angielskiego botanika pastora Adama Buddle'a.