Kwitnący kaktus epifillum

Kwitnący kaktus epifillum z rodziny kaktusowatych (Cactaceae) rodzaj epifyllum (Epiphyllum Haw.) tworzy członowane, długie na 80–90 cm, kanciaste, zwisające pędy, które upodobniły się do liścia. Często karbowane, lub ząbkowane. 

 

Rośliny te wyróżniają się bardzo dużymi, pachnącymi i wielolistkowymi kwiatami o barwach: białej, żółtej, różowej, szkarłatnej, łososiowej, karminowej, liliowej, pomarańczowej i czerwonej. Obfite kwitnienie przypada zazwyczaj na wiosnę, od marca do czerwca–lipca, ale często się zdarza, że w miesiącach jesiennych i zimowych kwitnie ponownie. Kwiaty wytwarzane na 2-3 letnich pędach są niezwykle piękne i mogą się z nich wykształcić czerwone owoce.

Roślina najlepiej czuje się na parapecie okna wschodniego. Najłatwiej rozmnaża się przez sadzonki pędowe.

Jaszczurka zwinka (Lacerta agilis)

Jaszczurka zwinka (Lacerta agilis) – gatunek jaszczurki z rodziny jaszczurkowatych (Lacertidae). Występuje niemal w całej Europie, w tym na terenie całej Polski i jest najczęściej występującym gadem na terenie kraju.

 

 

 

W Polsce poza dwoma podgatunkami (argus i agilis) stwierdzono także podgatunek L. a. chersonensis, który występuje po północno-wschodniej części Polski.

Najczęściej można ją spotkać na murawach, terenach kamienistych, rumowiskach skalnych, zasiedla też siedliska ruderalne i ogrody działkowe, parki, wrzosowiska, nasypy kolejowe, zakrzaczone i zadrzewione łąki.

Jaszczurka zwinka jest jednym z czterech gatunków jaszczurek występujących na terenie Polski. Jest też jedną z najbarwniejszych w kraju. Jej masywne ciało pokrywają ściśle do siebie przylegające łuski. Na grzbiecie są one mniejsze i szorstkie, brzuch zaś pokrywają większe i gładkie. Na głowie ma regularnie ułożone tarczki. Jej ogon jest nieco dłuższy od tułowia.

Kończyny jaszczurki są silnie umięśnione, a palce długie, zakończone pazurkami. Samca można odróżnić po zielonkawym podbrzuszu, czasem nakrapianym drobnymi plamkami, podczas gdy samica ma szary lub kremowy spód ciała. W okresie godowym, czyli w maju, samce przybierają intensywną zieloną barwę. Najczęściej grzbietem biegnie szeroka pręga, często przecinana drobnymi plamkami.

Po bokach ciała biegną jeszcze dwie pręgi z brązowo-czarnych plam. Czasem można spotkać osobniki o jednolitym brązowym kolorze, choć są one dosyć rzadkie. Młode zwinki po wykluciu się, podobnie jak młode innych jaszczurek, są znacznie ciemniejsze niż osobniki dorosłe. Długość życia wynosi ok. 3–4 lat.

W skład diety wchodzą pająki, owady, wije oraz ślimaki. Zdarza się również, że jaszczurka pożywia się gąsienicami, stonogami (Oniscidea), dżdżownicami oraz małymi żabami.

Jaszczurki te są aktywne za dnia. Lubią wygrzewać się rankiem na słońcu, co zwierzętom zmiennocieplnym jest potrzebne do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Wygrzewają się rano, by po południu polować w niskiej trawie.

Okres godowy trwa od kwietnia do czerwca, z największą intensywnością w maju. W tym okresie samce przybierają jaskrawozielone barwy i toczą walki w obecności samic, o prawo do kopulacji. Walka polega na łapaniu się za gardła, pyski lub inne części ciała, i próbowaniu swoich sił. W przeciwieństwie do samic samce są bardzo agresywne. Po kilku tygodniach samica, wykopawszy norkę, składa w niej od 5 do 15, maksymalnie 18 jaj. Małe jaszczurki wylęgają się po około 6–8 tygodniach.

 

 

***

  

***

 

***

 

*****

Herpetofauna – ogół wszystkich płazów i gadów występujących na danym obszarze. istnieje też podział herpetofauny na batrachofaunę (płazy) i reptiliofaunę (gady).

Na stronie internetowej bazy danych Atlasu Płazów i Gadów Polski prowadzonej przez Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk na specjalnym formularzu można zgłosić informację o występowaniu i rozmieszczeniu herpetofauny występującej w Polsce. 

https://www.iop.krakow.pl/plazygady/gatunki

Jaskółki przyleciały 24.05.2022

Przyleciały jaskółki dzisiaj. Od 10 lat przylatują, pewnie z Afryki, może z Indii. Przed moim kuchennym oknem zobaczyłam ich ze trzydzieści, narobiły hałasu. Najwyraźniej były rozczarowane, bo tym razem nie zastały gniazd. Jesienią usunęłam wszystkie, bo były po brzegi wypełnione odchodami wymieszanymi z błotem. Od razu przystąpiły do budowy nowych gniazd, a że budowniczych było zbyt wiele zaczęły się bójki o terytorium. Trzepotały skrzydłami, świergotały piskliwie. Szkoda mi się zrobiło. Pokonały kilka tysięcy km, chciałyby znieść jajka, a tu klapa, nie ma gdzie.

Tygrzyk paskowany (Argiope bruennichi)

Tygrzyk paskowany (Argiope bruennichi) – gatunek pająka sieciowego z rodziny krzyżakowatych (gromada - pajęczki). Samica głowotułów ma srebrzysty, odwłok zaś srebrzysty lub złotawy z czarnymi poprzecznymi prążkami. Samica osiąga do 25 mm. Samiec jest znacznie mniejszy od samicy, ma zaledwie ok. 7 mm.

Pajęczyna tygrzyka paskowanego jest duża, kolista, gęsto upleciona w płaszczyźnie pionowej, z charakterystycznym zygzakowatym szwem wzmacniającym (stabilimentum).

Tygrzyki żywią się tym, co złapią w sieć, głównie są to muchy, koniki polne, motyle i inne owady, pająk ten potrafi upolować nawet ważkę oraz osę i pszczołę (lecz gdy zostanie użądlony, ginie na miejscu). Jeden owad wystarczy tygrzykowi nawet na tydzień; gdy jest głodny, wisi sam na środku sieci i czeka na ofiarę.

Okres godowy pająki przechodzą pod koniec lata. Malutkie samce wysyłają sygnały – szarpnięcia nici, ostrożnie zbliżając się do samicy. Ta, jeśli jest gotowa do kopulacji, pozwala mu wślizgnąć się pod odwłok. Na ogół zjada samca po kopulacji, czasami nawet w czasie jej trwania. Fragment nogogłaszczki samca pozostaje w narządzie rozrodczym samicy. Później samica przędzie balonowy kokon, w którym wylęgają się, a następnie zimują młode pająki.

Jeżówka (Echinacea)

Jeżówka purpurowa (Echinacea purpurea (L.) Moench.). Zielna bylina o wysokości 60–150 cm, rzadko do 180 cm. Kłącze o długości do 15 cm, rozgałęzione, czerwonawobrunatne do ciemnobrunatnego na powierzchni. Posiada liczne podstawy łodyg. W środku jest włókniste i białe. Liczne korzenie są spiralnie skręcone. Na powierzchni drobno poprzecznie pomarszczone.

Liście naprzemianległe, jajowate do lancetowato-jajowatych, nieregularnie ząbkowane, pomarszczone z obu stron, ciemnozielone z wyraźnymi jasnozielonymi nerwami. Blaszka liściowa jest gruba i błyszcząca. 

Kwiaty

Listki okrywy dużego koszyczka są ustawione w 2 lub 3 rzędach. Pełny osadnik kwiatostanowy jest lekko wypukły. Każdy z zewnętrznych, fioletowych, języczkowatych kwiatów (4–6 cm) i wewnętrznych fioletoworóżowych kwiatów rurkowatych jest przyrośnięty do czerwonawego, zaostrzonego i sztywnego przykwiatka, który wystaje ponad kwiaty rurkowate. Kielich jest zredukowany do bardzo małego wyrostka, jedna z działek ma do 1 mm długości. 

U odmian ozdobnych kwiaty są także w innych kolorach.

Roślina lecznicza. Tradycyjnie stosowana w leczeniu objawów przeziębienia i grypy w celu skrócenia czasu infekcji dróg oddechowych oraz złagodzenia ich przebiegu. Ekstrakty stosuje się także we wspomaganiu działania układu odpornościowego. Jeżówka przyciąga owady, zarówno pszczoły jak i motyle.

Zobacz też:

Rudbekia (Rudbeckia) i jeżówka (Echinacea)

Ćma bukszpanowa - gąsienice na bukszpanie

Mój wiecznie zielony krzew bukszpanu, jedyny na mojej działce jeszcze kilka dni temu był rzeczywiście zielony. Dzisiaj ujrzałam zupełnie suchy ogołocony z liści krzew, za to na na bukszpanie zobaczyłam mnóstwo gąsienic. To larwy ćmy bukszpanowej (Cydalima perspectalis) motyla z rodziny wachlarzykowatych. 

 

  

Już od kwietnia powinnam była przeglądać gałązki bukszpanu, rozchylać je i zaglądać do wnętrza korony krzewu, gdyż to tam najczęściej ukrywają się gąsienice. Niby obserwowałam, ale jak widać niedokładnie.

Gąsienice wylęgają się z jaj składanych przez motyle, których skrzydła mogą być białe z brązową obwódką lub jasnobrązowe, z fioletowym połyskiem i białą, półksiężycowatą plamą. Te motyle to dorosłe osobniki ćmy bukszpanowej.

 

Gąsienice ok. 4 cm długości mają barwę zieloną, a wzdłuż ich ciała przebiegają ciemniejsze paski. Młode gąsienice obgryzają brzegi liści bukszpanu, starsze zaś zjadają już całe liście. Obecności gąsienic towarzyszą oprzędy jedwabnych nici. Na takich niciach spuszczają się w dół.

Bukszpan na mojej działce (2021.07.13)

 

*****

 

Linki:

https://www.entomo.pl/

Ogród Botaniczny Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie

Ogród Botaniczny UJ przy ul. Kopernika w Krakowie powstał z inicjatywy Hugona Kołłątaja, podczas reformy Akademii Krakowskiej. Jest najstarszym istniejącym ogrodem botanicznym w Polsce (najstarszy na świecie to Ogród Botaniczny w Padwie).  Zdjęcia z 9 czerwca 2021 roku.

Collegium Śniadeckiego UJ przy ul. Kopernika 27 jest siedzibą Instytutu Botaniki UJ. Mieści się w dawnej willi podmiejskiej z XVI w. przebudowanej u schyłku XVIII w. na Obserwatorium Astronomiczne (założone przez Jana Śniadeckiego profesora matematyki i astronomii Uniwersytetu Jagiellońskiego). Obserwatorium astronomiczne działało do drugiej połowy XX w., pozostały po nim kopuły na dachu budynku oraz niewielka ekspozycja z lunetą w jednej z nich.

Utworzono tu również Stację Meteorologiczną, która od 1825 roku funkcjonuje do dziś i prowadzi zapisy pogody.

 

Ogród posiada około 8 tys. gatunków i odmian zgrupowanych w kilku działach m. in. dział systematyki roślin, roślin chronionych (ponad 140 gatunków) i zagrożonych, genetyki, flory polskiej, ekologii kwiatów, roślin leczniczych (426 gatunków), arboretum oraz alpinaria. 

Ogród posiada 3 kompleksy szklarniowe: Victorię (Szklarnia nr 5 wraz z Zimownikiem), Jubileuszową i Holenderkę. 

W palmiarni Victoria znajduje się daktylowiec kanaryjski (Phoenix canariensis) liczący 180 lat. Ta palma daktylowa pochodzi z Wyspo Kanaryjskich.

 

 

Ogród Botaniczny pełni funkcje dydaktyczne i naukowe, służy studentom nauk przyrodniczych. Kojarzy mi się głównie z okresem studenckim, kiedy w latach 1973-78 studiowałam na biologię Wydziale Biologii i Nauki o Ziemi, kojarzy mi się nie tylko z zajęciami z systematyki roślin, egzaminem z tego przedmiotu u prof. Jana Kornasia, ale też ze spacerami po alejkach wysadzonych niezwykle rzadkimi okazami krzewów, kwiatów i drzew. Korzystając z opisu roślin po łacinie i po polsku można było łatwiej przyswoić sobie nazewnictwo kwiatów, bylin, krzewinek etc.

***

W szklarni „Holendarka” znajduje się m.in. najstarsza i największa w Polsce kolekcja storczyków wśród polskich ogrodów botanicznych licząca obecnie ok. 360 gatunków należących do 104 rodzajów. 

Większość gatunków to porośla czyli epifity, występujące głównie na obszarach tropikalnych, rosnące na pniach i koronach drzew. Storczykowate (Orchidaceae), popularnie zwane orchideami to rodzina z klasy jednoliściennych licząca ok. 25 tys. gatunków, w Polsce ok. 50 gatunków, a kolekcja Ogrodu Botanicznego liczy ok. 600 gatunków.

Wśród nich atrakcyjnie wyglądającą rośliną są "łosie rogi" Platycerium Desv. - Płaskla z rodziny paprotkowatych. Wykształcają dwa rodzaje liści: płaskie - tarczowate liście płonne przylegają dolną częścią do podłoża i chronią kłącze oraz korzenie przed uszkodzeniem i wysuszeniem. U góry nieco odchylone tworzą naturalną "doniczkę" zbierającą wodę. Asymilujące liście płodne są dychotomiczne lub rozgałęzione w kształcie poroża i wyrastają lub zawieszają się z kłącza. Na ich dolnej stronie znajdują się skupienia zarodni tworząc brązowe plamy. Jeśli warunki są odpowiednie, zarodniki kiełkują w sposób naturalny na okolicznych drzewach. Pochodzi z regionów tropikalnych i umiarkowanych Ameryki Południowej, Afryki, Azji, Australii i Nowej Gwinei.

 

**

Sekcja roślin ozdobnych - tzw. wstążka krakowska

Pustynnik (Eremurus) – jednoliścienna roślina z rodziny złotogłowowatych. Kwiaty zebrane w wysokie (do 3 m), nierozgałęzione kwiatostany groniaste. Rozmnaża się je z nasion wysiewanych latem bezpośrednio po zbiorze lub przez podział bulw latem. 

 

 

***

Dąb szypułkowy (Quercus robur), tzw. "dąb Jagielloński" - jest najstarszym i największym pomnikiem przyrody na terenie Ogrodu Botanicznego UJ w Krakowie. 

Wiek dębu szacuje się na około 250 lat. 

Takich pomników przyrody znajduje się 11, m. in.:

- dereń jadalny (Cornus mas) zwany "dereniem Śniadeckiego" - wedle tradycji 2 okazy derenia zostały posadzone przez astronoma Jana Śniadeckiego ok. 1790 roku.

- metasekwoja chińska (Metasequoia glyptostroboides) uznana za wymarłą i ponownie odkryta w 1941 roku, kiedy to żyjące okazy odkryto w górach na terenie Chin. Drzewo szpilkowe zrzucające szpilki na zimę.

- miłorząb dwuklapowy (Ginkgo biloba)

- dąb węgierski (Quercus frainetto), mierzący 5 m w obwodzie oraz cypryśnik błotny.

 

Miłorząb dwuklapowy (Ginkgo biloba) żeński i dąb szypułkowy (Quercus robur), tzw. "dąb Jagielloński".

metasekwoja chińska (Metasequoia glyptostroboides)

Na stawie w środkowej części Ogrodu znajduje się cypryśnik błotny (Taxodium distichum) będący również okazem pomnika przyrody.

 

***

Kontakt z przyrodą, dobra kawa, smaczne lody w uroczej kawiarence, na dodatek w otoczeniu pięknych kompozycji kwiatowych na terenie Ogrodu Botanicznego UJ w Krakowie działa terapeutyczne. W środku miasta na łonie natury.

 

 

Linki:

Collegium Śniadeckiego UJ. Ogród Botaniczny w Krakowie