Dąbrówka rozłogowa (Ajuga reptans)

Dąbrówka rozłogowa (Ajuga reptans) bylina ozdobna, płożąca z nadziemnymi rozłogami. Osiąga 10-20 cm wysokości. 

Na mojej działce dąbrówka rozłogowa, ekspansywna, ma bordowe liście, zaś wiosną w okresie kwitnienia liście są zielone. Kwitnie w maju. Liście dąbrówki zebrane w rozetę w zależności od odmiany są zielone, bordowe, czerwonopurpurowe, biało obrzeżone lub trójbarwne. 

Kwiaty na szczycie łodygi zebrane w groniasty niebieskofioletowy kwiatostan. Korona kwiatu z górną wargą krótszą, dolną większą, trójklapową, zwisającą. Trochę podobna do kwiatu bluszczyka kurdybanka (Glechoma hederacea). 

Kielich dzwonkowaty szorstko owłosiony. Przy nasadzie zalążni znajduje się duży, złocistego koloru miodnik wytwarzający nektar. 

Roślina miododajna. Jest podstawowym źródłem nektaru dla motyli dostojki eufrozyny (Boloria euphrosyne) i dostojki selene.

Roślina zawiera fitosterole, flawonoidy i witaminę C ma właściwości lecznicze. Działa przeciwzapalnie, ściągająco i regenerująco na skórę - atopowe zapalenie skóry, ciężko gojące się rany, otarcia, wypryski. 

Napar z zioła nadaje się głównie do twarzy, ale też jako okład na oczy, bo działa równie dobrze jak świetlik. Pomaga niwelować oznaki ich zmęczenia, a także można go stosować przy zapaleniu spojówek. 

Maść z rozdrobnionej rośliny roztartej z masłem lub olejem lnianym i można nakładać na skórę.

Dąbrówka rozłogowa rozmnaża się ją przez podział rozrośniętych kęp.

 

  

 

motyl dostojka eufrozyna (Boloria euphrosyne)

Magnolia (Magnolia L.)

Rozłożyste drzewa lub krzewy magnolii (Magnolia L.) mają wielkie, niezwykle efektowne kwiaty - białe, różowe, różowo-purpurowe, a nawet fioletowe.

Magnolie kwitną na przełomie marca i kwietnia. Kwiaty nie wytwarzają nektaru, a jedynie słodką nektaropodobną wydzielinę. Są owadopylne obupłciowe, a ich zapylaniem zajmują się chrząszcze.

Wewnątrz kwiatu występują bardzo liczne grube i masywne pręciki oraz wiele słupków. Wszystkie te elementy są osadzone spiralnie na mocno wydłużonym (nawet do 5 cm) dnie kwiatowym utworzonym z dużej liczby zalążni.

Owoce i nasiona

Szyszkowate, podługowate owoce zbiorowe długości 8-12 cm, złożone z wielu mieszków, z których każdy zawiera jedno lub dwa spłaszczone, czarne nasiona otoczone jaskrawoczerwoną osnówką. Nasiona łączą się z mieszkiem cienką, białą nitką. Okres dojrzewania owoców: IX-XI.

Długość życia magnolii sięga od 100 do nawet 200 lat.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Jasnota purpurowa (Lamium purpureum L.)

Pospolity chwast spotykany w ogrodach, parkach, łąkach, polach uprawnych - Jasnota purpurowa (Lamium purpureum L.) o niezbyt przyjemnym zapachu. Jest jedną z kolorowych roślin, które kwitną już wczesną wiosną, tworząc purpurowe dywany na zielonych trawnikach. Purpurowe kwiaty dwuwargowe w kątach liści tworzą 3-5 kwiatowe nibyokółki. Po przekwitnięciu powstają owoce typu czterodzielnej rozłupni.

Jest miododajna, kwiaty jasnoty purpurowej dostarczają pszczołom nektaru i pyłku. Lecznicza - ma właściwości bakterio- i grzybobójcze, pobudza wydzielanie soku żołądkowego, żółci czy soku trzustkowego. 

Kruki, kawki, wrony czy gawrony

W Polsce gnieździ się tylko siedem gatunków ptaków zaliczanych do rodziny krukowatych, rzędu Passeriformes (wróblowe): kruk, wrona, gawron, kawka, sroka, sójka oraz orzechówka. Wszystkie żyją w grupach. Gniazda zakładają na drzewach ( z wyjątkiem kawki -dziuple i budynki ), w których składają od 3 do 6 jaj. Są opiekuńcze i troskliwe, obydwoje rodziców wychowują młode przez kilka miesięcy. Są wszystkożerne, preferując pokarm pochodzenia zwierzęcego (owady, pisklęta, jaja, drobne gryzonie i padlinę).

Kruk (Corvus corax)- największy przedstawiciel tej rodziny, znacznie większy od gawrona, masa ciała kruka 800-1560 g, masa ciała gawrona ok. 450 g. Cały czarny, ma duży garbaty dziób, w locie charakterystyczny klinowato ścięty ogon. Jest ptakiem bardzo płochliwym i unika bliskości ludzi.

Gawron (Corvus frugilegus) - mniejszy od kruka, podobny wielkością do wrony, od której różni się całkowicie czarnym upierzeniem o granatowo-metalicznym połysku. Masywny dziób, większy niż u wrony, Nasada dzioba u dorosłych ptaków nieopierzona, biaława. Gnieździ się kolonialnie na wysokich drzewach, często na osiedlach ludzkich. Samica wyprowadza jeden lęg w roku i składa w gnieździe najczęściej na szczycie rozłożystych drzew czy tez na domach - jaja (około 5) o wydłużonym kształcie niebieskozielone nakrapiane w brązowo żółte kropki. Przez 18 dni samica karmiona przez samca wysiaduje jaja. Kiedy wykluwają się pisklęta pozostają jeszcze w gnieździe około 30 dni zanim odfruną.

Gatunek wędrowny, na zimę przybywają do naszego kraju ze wschodu i północy.

W okresie jesienno - zimowym żywią się pokarmem roślinnym taki jak ziarna i kiełki zbóż, bulw, nasion traw, owoców. Wiosną w okresie lęgowym jedzą również larwy, owady, żaby, małe gryzonie czy jaszczurki czasem nawet żywią się padliną. 

Gawrony

Wrona siwa (Corvus corone cornix) 

podobna do gawrona, od którego różni się upierzeniem, ma szary - popielaty grzbiet i spód ciała, a czarną głowę i piersi, skrzydła i ogon. 

W odróżnieniu od gawrona nie gniazduje w dużych koloniach, ale w pojedynczych parach na drzewach na skraju lasów i krajobrazie rolniczym, spotykana jest też w miastach. W okresie IV-V składa 3-6 jaj, które wysiaduje wyłącznie samica przez 18-19 dni. 

Czarnowron, wrona czarna, wroniec (Corvus corone corone) – podgatunek wrony siwej, średniego ptaka z rodziny krukowatych, rzadko w Polsce spotykany. Cały czarny z zielonkawym połyskiem. Dziób również czarny, masywny, silny i nieco zakrzywiony na czubku. Mało płochliwy i bardzo szybko przystosowuje się do terenów zurbanizowanych i obecności człowieka. Upierzenie dobrze przylega do ciała. Bardzo przypomina gawrona, ale różni się od niego nieco sylwetką – płaskim czołem i grubym, mniej zaostrzonym dziobem oraz brakiem niebieskiego połysku. Jest ptakiem wszędobylskim, toteż przystosował się do życia w miastach, gdzie spotyka się często go na wysypiskach śmieci. W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając w połowie kwietnia 4–6 zielonkawych jaj z brązowym nakrapianiem. Wysiadywanie jaj trwa 18–21 dni. Pisklęta opuszczają gniazdo po 28–35 dniach. Rodzice otaczają potomstwo troskliwą opieką. Gdy partnerka siedzi na jajach lub opiekuje się młodymi, samiec niestrudzenie dostarcza pokarm. Po pewnym czasie, gdy te podrosną, matka również zaczyna przynosić im pożywienie. Początkowo dostają owady i ich larwy, a później myszy, pisklęta innych ptaków i młode małe ssaki. Na terenie Polski czarnowron jest objęty ścisłą ochroną gatunkową

Kawka (Corvus monedula) - mniejsza od wrony i gawrona, odróżnia się od nich rozjaśnionym, szarym upierzeniem tyłu głowy i karku. Ptaki dorosłe mają białą tęczówkę, młode - ciemną. Dziób jest dość krótki, ciemny. 

Zamieszkuje osiedla ludzkie, stare parki. Jako jedyny nie buduje gniazd na drzewach, a gnieździ się w dziuplach i zakamarkach budynków, np. kominach. W kwietniu, maju składa 4-6 jaj, które wysiaduje wyłącznie samica przez 17-18 dni. Przebywa w grupach i chętnie gnieździ się kolonialnie. Pożywienie: bezkręgowce, owoce, nasiona, odpadki, padlina. Gatunek objęty ochroną ścisłą. 

Zgodnie z Ustawą o ochronie przyrody (Dz.Ustaw Nr 92 z 16.IV.2004, poz. 880) oraz Rozrządzenie Min. Środowiska (Dz.Ustaw Nr 220 z 11.X.2004, poz.2237) ochroną objęte są wszystkie nasze gatunki ptaków krukowatych. Gawron objęty ochroną częściową, kawka ochroną ścisłą. 

Czernidłak kołpakowaty (Coprinus comatus)

Czernidłak kołpakowaty (Coprinus comatus) – gatunek grzybów pospolicie występujący w Polsce, należący do rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae). 

  

 

 

 

Młode grzyby czernidlaka podobne wyglądem trochę do kani, podobno są jadalne, ale tylko młode białe kapelusze bez śladów czernienia. Dojrzałe owocniki szybko ciemnieją i zamieniają się w rozpływającą się, cieknącą maź, są niejadalne.

Kapelusz - Wysokości 5–10 cm, początkowo cylindryczny, później dzwonkowaty. U dojrzałego owocnika kapelusz promieniście pęka, jego brzeg rozchyla się i unosi i cały kapelusz razem z blaszkami rozpływa się w czarną ciecz. Ma biały kolor i jest włókniście łuskowaty, jedynie czubek ma ochrowy kolor i jest nagi.

Blaszki - W młodym owocniku białe, później różowe, a na koniec czarne, gęste i cienkie.

Trzon - Wysokość 10–20 cm, grubość 0,8–2 cm. Jest cylindryczny, pusty, łatwo odłamujący się od kapelusza, trochę korzeniasty. Powierzchnia gładka, biała, z ruchomym pierścieniem.

Wysyp zarodników- czarny

Występowanie - częsty, od maja do listopada, na nawożonych łąkach, polach, obrzeżach dróg oraz w lasach.
Inne nazwy - peruka prawnika, czapki atramentowe.

Możliwość pomylenia:

 - Czernidłak pstry - (Coprinus picaceus), 

 - Czernidłak pospolity - (Coprinus atramentaria) - owocniki szare, delikatnie prążkowane, bez łatek na kapeluszu. Uwaga! Grzyb ten jest niebezpieczny w połączeniu z alkoholem (abstynenci mogą go jeść po ugotowaniu bez szkody). Kopryna w nim zawarta blokuje metabolizm alkoholu etylowego (a dokładniej blokuje rozkład aldehydu octowego do kwasu octowego), co powoduje zatrucie organizmu aldehydem, objawiające się czerwienieniem twarzy, uczuciem gorąca, wymiotami, bólami głowy itp. Może wywoływać lekkie halucynacje. Objawy te mogą wystąpić nawet jeśli wypijemy alkohol 3 dni po spożyciu grzyba.

 

Czernidłak pospolity

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b8/Coprinopsis_atramentaria_G3.jpg

Wtyk północnoamerykański (Leptoglossus occidentalis)

Wtyk północnoamerykański (Leptoglossus occidentalis) to gatunek pluskwiaka różnoskrzydłego z rodziny wtykowatych. Inwazyjny szkodnik drzew iglastych. Fitofag, żywi się sokiem wysysanym z rozwijających się szyszek drzew iglastych oraz dojrzewającymi nasionami.  

Tylne nogi są długie, mocno zgrubiałe. Można go rozpoznać po rozszerzonych goleniach oraz pomarańczowo-czarnym wzorem na grzbiecie brzucha. 

Dorosłe osobniki o długości ciała ok. 2 cm wyłaniają się z zimujących miejsc pod koniec maja lub na początku czerwca i żerują na jednorocznych szyszkach i kwiatostanach. Jaja ok. 2 mm długości złożone na igłach drzewach iglastych, wylęgają się w ciągu 10 dni, pierwsze stadium larwalne żeruje na igłach. Młode nimfy L. occidentalis są pomarańczowe, a po kilku liniach stają się czerwonawo-brązowe. 

Niegroźny dla człowieka, owad ten nie gryzie ani nie kłuje. Pluskwiak jest jednak uciążliwy, bo szuka schronienia w domu, w szczelinach okiennych, drzwiowych itp. 

 

 

***

 

Mięta meksykańska (Plectranthus amboinicus)

Zamiast kwitnących kwiatów posadziłam sobie na balkonie pachnące zioło przypominające wyglądem trochę miętę. Jednak jego listki są bardziej mięsiste, grubsze, owalne, gęsto owłosione z wyraźnie zaznaczoną siateczką nerwów. Dostałam zaledwie kilka listków, które posadziłam bezpośrednio do ziemi. Doskonale się ukorzeniły, bez uprzedniego moczenia w wodzie. 

Zioło jest znane jako mięta meksykańska, mięta grubolistna lub mięta kubańska, a także oregano lub tymianek meksykański, hiszpański lub kubański. 

Roślina posiada nawet różne nazwy łacińskie - m.in. Plectranthus amboinicus, Coleus amboinicus, Coleus aromaticus. 

Mięta meksykańska (Plectranthus amboinicus) podobnie jak spokrewniona z nią komarzyca czyli plektrantus koleusowaty doskonale nadają się do wykorzystania, jako środek odstraszający owady, a przede wszystkim komary. Silny zapach zioła pochodzący od szeregu zawartych w nim związków i olejków eterycznych (m.in. tymol i karwakrol) z pewnością skutecznie zniechęci owady. 

Warto też pamiętać, że zawarty w niej tymol ma wprawdzie działanie lecznicze, ale w większym stężeniu jest trujący i po podaniu doustnym, może powodować uszkodzenia organów wewnętrznych (m.in. wątroby, nerek, serca, układu pokarmowego).

Mięta meksykańska ze względu na swój charakterystyczny, intensywnie ziołowy smak i aromat, określany jako połączenie tymianku, oregano i bazylii z mocną nutą mięty jest cenionym zielem przyprawowym i może być wykorzystywane kulinarnie, neutralizuje agresywne zapachy niektórych mięs (m.in. baraniny, jagnięciny, koziny, dziczyzny) i ryb.

Plectranthus amboinicus nie toleruje mrozu, ani nawet chłodu, dlatego zimy na zewnątrz nie przetrwa. Może być natomiast przez cały rok uprawiany w mieszkaniu, gdyż jest rośliną wieloletnią.
Dla lepszego rozkrzewiania, co jakiś czas warto też uszczykiwać końcówki jego pędów, wykorzystując pozyskane fragmenty jako sadzonki (dobrze ukorzeniają się w wodzie) lub dodatek do potraw.