Szkarłatka jagodowa (Phytolacca acinosa)

Dwa lata temu wyrosła mi roślinka w miejscu, gdzie posiałam nasionko hibiscusa. Okazuje się, że to nie hibiscus (ketmia), ale szkarłatka jagodowa (Phytolacca acinosa). Gatunków tej byliny jest dużo, mylona często ze szkarłatką amerykańską. Wikipedia węgierska w tłum. na polski podaje nazwę - dziewanna chińska, chińska purpura - duża, wieloletnia roślina zielna pochodząca z Chin. vide>> https://hu.wikipedia.org/wiki/K%C3%ADnai_alk%C3%B6rm%C3%B6s 

Moja dwuletnia ma wysokość ok. 80 cm. Pewnie się rozrośnie do 2 metrów, wyglądem przypomina liściasty krzew podobny do hortensji. 

 

  

Łodyga gruba, duże liście 10-30 mm długie x 5-15 mm szerokie, jajowate, skrętoległe. 

Drobne liczne kwiaty zebrane w podłużne groniaste kwiatostany wyrastające z kątów liści, wzniesione, tj. nie zwisają jak u innych szkarłatek. Drobne, małe, białe kwiaty. Działki kielicha w liczbie 8, białe, rzadziej zielonkawe lub czerwone, zaokrąglone, Płatków korony brak. Owoc, który pozostaje wyprostowany, jest początkowo zielony, następnie dojrzewa do ciemnofioletowego, błyszczącego, a na końcu do czarnego. Bardzo kolorowy.  Owocem szkarłatek są jagody podobne do owocu jeżyny, składające się z 8 jagódek.

Jej jagody, nasiona i korzenie są trujące.

Nasiona kiełkują w kwietniu, następnie w pierwszym roku rozwija silny system korzeniowy, a od drugiego roku z głównego korzenia wyrasta kilka pionowych, liściastych pędów. Zaczyna kwitnąć w maju, ale szczyt osiąga w czerwcu - lipcu. Rozmnaża się przez nasiona i rozprzestrzenia się przez ptaki (głównie drozdy), które zjadają widoczne jagody. Po pierwszych przymrozkach giną jej części nadziemne. Preferuje gleby luźne, bogate w składniki odżywcze, obojętne lub wapienne. Preferuje półcień, ale dobrze rośnie na słońcu lub w cieniu. Hamuje wzrost rodzimej roślinności wraz z jej zacienieniem i toksynami ( allelopatia ).

Młoda roślina nie wytwarza jeszcze lub prawie nie wytwarza toksycznych związków, przez co jej pędy i delikatne liście po ugotowaniu są jadalne (podobnie jak szparagi czy szpinak ). Niektóre zawarte w nim substancje powodujące wymioty i biegunkę rozkładają się podczas gotowania.

Sok owocowy był kiedyś stosowany jako barwnik spożywczy, na przykład do barwienia wina. 

Jej pierwotną ojczyzną jest Azja Wschodnia ( Chiny , Japonia , Korea , Wietnam i Indie ). W Europie zaczęła być sadzona jako roślina ozdobna, zdziczała w wielu miejscach w ogrodach i parkach i rozprzestrzenia się jako gatunek inwazyjny. Jego pierwsze potwierdzone występowanie na Węgrzech pochodzi z 1945 r. w Bázakeretty , od tego czasu rozpowszechniło się głównie w okolicach Budapesztu i na północno-zachodnim Zadunaju, ale w mniejszym stopniu stwierdzono go w całym kraju; prawie wyłącznie z osiedli lub ich najbliższego otoczenia.

 

  

Ryjówka (Soricinae) - Rodzina Ryjówkowate (Soricidae)

Ryjówka (Soricinae) - owadożerny ssak z rodziny Ryjówkowate (Soricidae).

Ryjówki (Soricinae, G. Fischer 1814) to podrodzina w rodzinie ryjówkowate Soricidae z rzędu ryjówkokształtne Soricomorpha. Obejmuje dwa rodzaje: Sorex (ryjówki) i Neomys (rzesorki). 

W Polsce występuje 6 gatunków: 

• ryjówka aksamitna Sorex araneus, dł. ciała 4-8 cm
• ryjówka średnia (białowieska) Sorex caecutiens, 
• ryjówka malutka Sorex minutus, dł. ciała 4-6 cm
• ryjówka górska Sorex alpinus, 
• rzęsorek rzeczek Neomys fodiens, dł. ciała 7-10 cm
• rzesorek mniejszy Neomys anomalus, dł. ciała 6-9 cm. 

Na mojej działce znalazłam martwe zwierzę. Być może to ryjówka aksamitna. 

Długość ciała ok. 10 cm, ogon pokryty sierścią ok. 7 cm. Sierść na grzbiecie jest ciemna, prawie czarna, na stronie brzusznej nieco jaśniejsza. Ryjek długi.

 

 

 

RYJÓWKA AKSAMITNA  (Sorex araneus Linnaeus, 1758).

Pyszczek silnie wyciągnięty w ryjek. Okrywa włosowa gęsta, krótka. Grzbiet jednolicie brunatny, brunatnokasztanowy. Spód jaśniejszy, szaro-brunatny, łagodnie odgraniczony od grzbietu. Ogon równomiernie owłosiony. Długość ciała 4-8 cm, długość ogona 50-60 % długości ciała. Pokarm wyłącznie mięsny: drobne bezkręgowce, głównie owady, dżdżownice, ślimaki, wije, małe płazy, młode gniazdowe ssaki, padlina. Zapotrzebowanie pokarmowe wysokie, równe 100 % masy ciała. Gatunek terytorialny. Zamieszkuje lasy, zarośla, pola, łąki, turzycowiska, parki, ogrody, cmentarze. Wykorzystuje nory małych gryzoni. Gniazda pod ziemią, na kępach, przy/w zmurszałych pniach. Ruja III-IX, młode rodzą się w III-IX. Liczba miotów w roku: 3-4, liczba młodych w miocie 1-9. Aktywna cały rok i całą dobę, z przerwami na odpoczynek. Maksymalna długość życia 14 miesięcy. Średnio żyje 6 miesięcy. Wrogowie naturalni: głównie ptaki drapieżne, rzadziej drapieżne ssaki. Objęta ochroną gatunkową ścisłą.

RYJÓWKA MALUTKA (Sorex minutus Linnaeus, 1766).
Pyszczek silnie wyciągnięty w ryjek. Długość ciała 4-6 cm, długość ogona 70-75% długości ciała.

Kwitnący kaktus epifillum

Kwitnący kaktus epifillum z rodziny kaktusowatych (Cactaceae) rodzaj epifyllum (Epiphyllum Haw.) tworzy członowane, długie na 80–90 cm, kanciaste, zwisające pędy, które upodobniły się do liścia. Często karbowane, lub ząbkowane. 

 

Rośliny te wyróżniają się bardzo dużymi, pachnącymi i wielolistkowymi kwiatami o barwach: białej, żółtej, różowej, szkarłatnej, łososiowej, karminowej, liliowej, pomarańczowej i czerwonej. Obfite kwitnienie przypada zazwyczaj na wiosnę, od marca do czerwca–lipca, ale często się zdarza, że w miesiącach jesiennych i zimowych kwitnie ponownie. Kwiaty wytwarzane na 2-3 letnich pędach są niezwykle piękne i mogą się z nich wykształcić czerwone owoce.

Roślina najlepiej czuje się na parapecie okna wschodniego. Najłatwiej rozmnaża się przez sadzonki pędowe.

Jaszczurka zwinka (Lacerta agilis)

Jaszczurka zwinka (Lacerta agilis) – gatunek jaszczurki z rodziny jaszczurkowatych (Lacertidae). Występuje niemal w całej Europie, w tym na terenie całej Polski i jest najczęściej występującym gadem na terenie kraju.

 

 

 

W Polsce poza dwoma podgatunkami (argus i agilis) stwierdzono także podgatunek L. a. chersonensis, który występuje po północno-wschodniej części Polski.

Najczęściej można ją spotkać na murawach, terenach kamienistych, rumowiskach skalnych, zasiedla też siedliska ruderalne i ogrody działkowe, parki, wrzosowiska, nasypy kolejowe, zakrzaczone i zadrzewione łąki.

Jaszczurka zwinka jest jednym z czterech gatunków jaszczurek występujących na terenie Polski. Jest też jedną z najbarwniejszych w kraju. Jej masywne ciało pokrywają ściśle do siebie przylegające łuski. Na grzbiecie są one mniejsze i szorstkie, brzuch zaś pokrywają większe i gładkie. Na głowie ma regularnie ułożone tarczki. Jej ogon jest nieco dłuższy od tułowia.

Kończyny jaszczurki są silnie umięśnione, a palce długie, zakończone pazurkami. Samca można odróżnić po zielonkawym podbrzuszu, czasem nakrapianym drobnymi plamkami, podczas gdy samica ma szary lub kremowy spód ciała. W okresie godowym, czyli w maju, samce przybierają intensywną zieloną barwę. Najczęściej grzbietem biegnie szeroka pręga, często przecinana drobnymi plamkami.

Po bokach ciała biegną jeszcze dwie pręgi z brązowo-czarnych plam. Czasem można spotkać osobniki o jednolitym brązowym kolorze, choć są one dosyć rzadkie. Młode zwinki po wykluciu się, podobnie jak młode innych jaszczurek, są znacznie ciemniejsze niż osobniki dorosłe. Długość życia wynosi ok. 3–4 lat.

W skład diety wchodzą pająki, owady, wije oraz ślimaki. Zdarza się również, że jaszczurka pożywia się gąsienicami, stonogami (Oniscidea), dżdżownicami oraz małymi żabami.

Jaszczurki te są aktywne za dnia. Lubią wygrzewać się rankiem na słońcu, co zwierzętom zmiennocieplnym jest potrzebne do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Wygrzewają się rano, by po południu polować w niskiej trawie.

Okres godowy trwa od kwietnia do czerwca, z największą intensywnością w maju. W tym okresie samce przybierają jaskrawozielone barwy i toczą walki w obecności samic, o prawo do kopulacji. Walka polega na łapaniu się za gardła, pyski lub inne części ciała, i próbowaniu swoich sił. W przeciwieństwie do samic samce są bardzo agresywne. Po kilku tygodniach samica, wykopawszy norkę, składa w niej od 5 do 15, maksymalnie 18 jaj. Małe jaszczurki wylęgają się po około 6–8 tygodniach.

 

 

***

  

***

 

***

 

*****

Herpetofauna – ogół wszystkich płazów i gadów występujących na danym obszarze. istnieje też podział herpetofauny na batrachofaunę (płazy) i reptiliofaunę (gady).

Na stronie internetowej bazy danych Atlasu Płazów i Gadów Polski prowadzonej przez Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk na specjalnym formularzu można zgłosić informację o występowaniu i rozmieszczeniu herpetofauny występującej w Polsce. 

https://www.iop.krakow.pl/plazygady/gatunki

Jaskółki przyleciały 24.05.2022

Przyleciały jaskółki dzisiaj. Od 10 lat przylatują, pewnie z Afryki, może z Indii. Przed moim kuchennym oknem zobaczyłam ich ze trzydzieści, narobiły hałasu. Najwyraźniej były rozczarowane, bo tym razem nie zastały gniazd. Jesienią usunęłam wszystkie, bo były po brzegi wypełnione odchodami wymieszanymi z błotem. Od razu przystąpiły do budowy nowych gniazd, a że budowniczych było zbyt wiele zaczęły się bójki o terytorium. Trzepotały skrzydłami, świergotały piskliwie. Szkoda mi się zrobiło. Pokonały kilka tysięcy km, chciałyby znieść jajka, a tu klapa, nie ma gdzie.

Tygrzyk paskowany (Argiope bruennichi)

Tygrzyk paskowany (Argiope bruennichi) – gatunek pająka sieciowego z rodziny krzyżakowatych (gromada - pajęczki). Samica głowotułów ma srebrzysty, odwłok zaś srebrzysty lub złotawy z czarnymi poprzecznymi prążkami. Samica osiąga do 25 mm. Samiec jest znacznie mniejszy od samicy, ma zaledwie ok. 7 mm.

Pajęczyna tygrzyka paskowanego jest duża, kolista, gęsto upleciona w płaszczyźnie pionowej, z charakterystycznym zygzakowatym szwem wzmacniającym (stabilimentum).

Tygrzyki żywią się tym, co złapią w sieć, głównie są to muchy, koniki polne, motyle i inne owady, pająk ten potrafi upolować nawet ważkę oraz osę i pszczołę (lecz gdy zostanie użądlony, ginie na miejscu). Jeden owad wystarczy tygrzykowi nawet na tydzień; gdy jest głodny, wisi sam na środku sieci i czeka na ofiarę.

Okres godowy pająki przechodzą pod koniec lata. Malutkie samce wysyłają sygnały – szarpnięcia nici, ostrożnie zbliżając się do samicy. Ta, jeśli jest gotowa do kopulacji, pozwala mu wślizgnąć się pod odwłok. Na ogół zjada samca po kopulacji, czasami nawet w czasie jej trwania. Fragment nogogłaszczki samca pozostaje w narządzie rozrodczym samicy. Później samica przędzie balonowy kokon, w którym wylęgają się, a następnie zimują młode pająki.

Jeżówka (Echinacea)

Jeżówka purpurowa (Echinacea purpurea (L.) Moench.). Zielna bylina o wysokości 60–150 cm, rzadko do 180 cm. Kłącze o długości do 15 cm, rozgałęzione, czerwonawobrunatne do ciemnobrunatnego na powierzchni. Posiada liczne podstawy łodyg. W środku jest włókniste i białe. Liczne korzenie są spiralnie skręcone. Na powierzchni drobno poprzecznie pomarszczone.

Liście naprzemianległe, jajowate do lancetowato-jajowatych, nieregularnie ząbkowane, pomarszczone z obu stron, ciemnozielone z wyraźnymi jasnozielonymi nerwami. Blaszka liściowa jest gruba i błyszcząca. 

Kwiaty

Listki okrywy dużego koszyczka są ustawione w 2 lub 3 rzędach. Pełny osadnik kwiatostanowy jest lekko wypukły. Każdy z zewnętrznych, fioletowych, języczkowatych kwiatów (4–6 cm) i wewnętrznych fioletoworóżowych kwiatów rurkowatych jest przyrośnięty do czerwonawego, zaostrzonego i sztywnego przykwiatka, który wystaje ponad kwiaty rurkowate. Kielich jest zredukowany do bardzo małego wyrostka, jedna z działek ma do 1 mm długości. 

U odmian ozdobnych kwiaty są także w innych kolorach.

Roślina lecznicza. Tradycyjnie stosowana w leczeniu objawów przeziębienia i grypy w celu skrócenia czasu infekcji dróg oddechowych oraz złagodzenia ich przebiegu. Ekstrakty stosuje się także we wspomaganiu działania układu odpornościowego. Jeżówka przyciąga owady, zarówno pszczoły jak i motyle.

Zobacz też:

Rudbekia (Rudbeckia) i jeżówka (Echinacea)