Kliwia (Clivia) rodzina amarylkowate

Kliwia (Clivia Lindl.) – rodzaj roślin z rodziny amarylkowatych. Wiecznie zielone byliny o grubych, skórzastych i soczyście zielonych liściach wyrastających z krótkich kłączy. Trąbkowate lub lejkowate kwiaty zebrane są w gęste podbaldachy na krótkiej i grubej łodydze. Kwiaty 6-płatkowe w kolorze czerwonym lub pomarańczowym, czasami częściowo zielonym. Owocem są czerwone jagody.

 

Kliwia cynobrowa (Clivia miniata)

Czeremcha amerykańska (Prunus serotina), Czeremcha zwyczajna / pospolita (Prunus padus L.)

Czeremcha amerykańska, czeremcha późna lub czarny wiśniowiec (Prunus serotina) – gatunek drzewa lub dużego krzewu z rodziny różowatych. 

 Brzeg liści karbowano-piłkowany z ciemnoczerwonym gruczołkiem u nasady każdego ząbka. Blaszka liściowa nieco skórzasta, z wierzchu ciemnozielona i błyszcząca, od spodu jaśniejsza. Występuje co najmniej 15 par nerwów bocznych. 

Białe kwiaty skupione w rozpostartych lub wznoszących się gronach (po przekwitnieniu zwisających) o długości 12–15 cm. 

 

 

 

 

 

 

Owoce czeremchy amerykańskiej są małe, kuliste i czarne, przypominające wiśnie. Są one jadalne, jednak owoce mają gorzki smak i są stosunkowo kwaśne. Owoce mogą być spożywane na surowo lub używane do wytwarzania dżemów, soków lub innych przetworów.

Niektóre części czeremchy amerykańskiej, takie jak liście i kora, zawierają związki chemiczne, które mogą być trujące dla niektórych zwierząt lub ludzi. Z tego powodu zaleca się ostrożność w spożywaniu i ograniczanie spożycia do owoców.
Owocem czeremchy są małe jagody o kształcie i kolorze podobnym do czereśni.

***

Czeremcha zwyczajna / pospolita (Prunus padus L.) różni się unerwieniem - nerwy na końcach blaszki liściowej wyraźnie się łączą oraz matowymi liśćmi z obu stron, spodem pozbawionymi rudych włosków na nerwie i kwiatostanami zwisającymi podczas kwitnienia. Kwiaty białe, mocno pachnące. Na brzegach korony delikatnie ząbkowane. Zebrane są w zwisający kwiatostan – grono o długości do 15 cm. Owoce kuliste, błyszczące, czarne, słodkogorzkie pestkowce wielkości grochu. Średnica ok. 8 mm. Po rozgnieceniu lepkie.

 

 

Ważne jest rozróżnienie między dwoma podgatunkami czeremchy: dziką czeremchą (Prunus padus ssp. padus) i gorzką czeremchą (Prunus padus ssp. commutata).

Dzika czeremcha, która jest bardziej powszechna, ma jadalne owoce. Jagody dzikiej czeremchy mają słodkawy smak i mogą być spożywane zarówno na surowo, jak i w formie przetworów, takich jak dżemy czy soki.

Natomiast gorzka czeremcha, występująca głównie w północnej i wschodniej Europie, ma owoce, które są trujące w surowej postaci. Jagody gorzkiej czeremchy zawierają amygdalinę, substancję, która podczas trawienia uwalnia kwas cyjanowodorowy, który może być szkodliwy dla organizmu.

W przypadku spożycia jagód gorzkiej czeremchy w większych ilościach, może wystąpić zatrucie, które objawia się nudnościami, wymiotami i bólami brzucha. Dlatego zaleca się ostrożność i unikanie spożycia jagód gorzkiej czeremchy.

Rozróżnienie między czeremchą dziką (Prunus padus ssp. padus) a czeremchą gorzką (Prunus padus ssp. commutata) może być trudne, ponieważ są podobne w wyglądzie. Oto kilka cech, które mogą pomóc w rozróżnieniu tych dwóch odmian:

Liście: Liście czeremchy dzikiej są większe i mają dłuższe ogonki liściowe niż liście czeremchy gorzkiej.

Kwiaty: Kwiaty czeremchy dzikiej mają zazwyczaj białą barwę, podczas gdy kwiaty czeremchy gorzkiej są bardziej kremowe lub żółtawe.

Owoce: Owoce czeremchy dzikiej są zazwyczaj ciemnoczerwone do czarnych i mają słodki smak. Owoce czeremchy gorzkiej są również ciemnoczerwone, ale są bardziej gorzkie i trujące w surowej postaci.

Naparstnica

Naparstnica purpurowa (Digitalis purpurea L.) - bylina, roślina dwuletnia – gatunek rośliny należący do rodziny babkowatych. Kwitnie od czerwca do sierpnia. 

Naparstnica jest rośliną trującą. Zawiera saponiny, śluzy i glikozydy o działaniu nasercowym. Najsilniej działającym z nich jest digitoksyna, stosowana w leczeniu nerwic i chorób serca. W Polsce obecnie nie stosuje się tej rośliny w ziołolecznictwie. Zamiast niej jest stosowana naparstnica wełnista, która jest mniej toksyczna.

 

Duże, zwieszające się w dół kwiaty, tworzące grona, rosnące na gruczołowato omszonych, krótkich szypułkach mają purpurowoczerwony kolor, wewnątrz mają ciemniejsze plamki. Rurkowato dzwonkowa korona kwiatowa jest wewnątrz owłosiona. Pięciodziałkowy kielich kwiatowy jest tylko przy nasadzie nieco zrośnięty. W kwiatku jest jeden słupek z długą i cienką szyjką, oraz 4 pręciki, przy czym dwa są wyższe, a dwa niższe.

 

Paulownia omszona, paulownia cesarska (Paulownia tomentosa Steud.)

 Co to za drzewo? (Rośnie za blokiem przy ul. Kopernika 1 w Leżajsku).

Wysokie na ok. 10 m., młode,  Pień prosty, dobrze widoczny aż do górnej strefy korony. Kora szara, gładka. 

Jest początek maja, drzewo nie ma jeszcze liści, a już kwitnie, ma piękne, bardzo duże 5 cm bladofioletowo-niebieskawe kwiaty dzwonkowate zebrane w wiechowato rozgałęzione kwiatostany.

Z opisu znalezionego w Internecie wygląda, że to paulownia omszona, cesarskie drzewko szczęścia, paulownia cesarska, drzewo tlenowe, (Paulownia tomentosa Steud.) – gatunek drzewa z rodziny paulowniowatych (Paulowniaceae).

 

Należy do grupy najszybciej rosnących drzew. W Chinach i Japonii wykonywano z drewna paulowni między innymi instrumenty muzyczne. Obecnie używa się go do produkcji statków, samolotów oraz desek surfingowych. W kolebce feng shui wierzono, że roślina ta przynosi szczęście, a przebywanie w jej pobliżu poprawia kondycję fizyczną i psychiczną człowieka. Dzięki specjalnej budowie tkanek roślina potrafi w cudowny sposób oczyszczać powietrze, produkując kilkakrotnie więcej tlenu niż inne drzewa, dodatkowo odpowiednio jonizując powietrze.

Rudbekia (Rudbeckia L.) i jeżówka (Echinacea)

Rudbekia (Rudbeckia L.), podobnie jak jeżówka (Echinacea) – rośliny ozdobne o dekoracyjnych kwiatach.
Rudbekia i jeżówka pochodzą z Ameryki Północnej i są ze sobą spokrewnione. Obie rośliny należą do rodziny astrowatych, a łączy je taka sama budowa kwiatostanu – koszyczka. 

Rudbekie to rośliny jednoroczne, dwuletnie lub byliny, rosnące z powodzeniem kilkanaście lat na jednym stanowisku. Jeżówki natomiast to krótkowieczne byliny (efektowne 3–4 sezony). Między rudbekiami i jeżówkami jest wiele podobieństw. Są to rośliny tworzące kępy o wzniesionych, sztywnych pędach. W zależności od gatunku rudbekie osiągają od kilkudziesięciu cm do 2 m wysokości, jeżówki natomiast dorastają do 150 cm wysokości. Mimo znacznych rozmiarów nie mają tendencji do pokładania się i nie wymagają stosowania podpór. Liście mają pojedyncze, jajowato lancetowate, naprzemianległe, zazwyczaj ciemnozielone. Niektóre gatunki mają łodygi i liście owłosione. 

Kwiatostanem jest koszyczek złożony z dużych, brzeżnych kwiatów języczkowych o jaskrawych kolorach. W środku znajdują się małe kwiaty rurkowe.
Kolory kwiatostanów rudbekii i jeżówki są zróżnicowane. 

Rudbekia ma kwiaty języczkowe żółte (najpopularniejszy kolor), żółto-czerwone, żółto-brązowe, rdzawe, a kwiaty rurkowe zielone, rdzawe, purpurowe, brązowe, czarne. 

Ulistnienie skrętoległe. Dolne liście szerokojajowate z ostrym końcem i ząbkowane, górne lancetowate i całobrzegie. U typowej formy są szorstko owłosione. Wytwarza rozłogi, za pomocą których rozmnaża się wegetatywnie. 

Jeżówka ma kwiaty języczkowe białe, kremowe, żółte, pomarańczowe, różowe, czerwone, purpurowe, a kwiaty rurkowe zielone, rdzawe, żółte, pomarańczowe, czerwone, purpurowe.

Gatunki rudbekii:

Rodzaj rudbekia (łac. Rudbeckia) obejmuje około 15 gatunków. W Polsce w środowisku naturalnym występują tylko dwa gatunki rudbekia naga (Rudbeckia laciniata) i rudbekia owłosiona (R. hirta). Są to tzw. agriofity, czyli rośliny obcego pochodzenia, które zdołały się zadomowić w obcym siedlisku. 

Obecnie w Polsce uprawianych jest kilka gatunków rudbekii:  

• rudbekia błyskotliwa (Rudbeckia fulgida Aiton) – gatunek uprawiany, najpopularniejsza, tworząca gęste kępy
• rudbekia dwubarwna (Rudbeckia bicolor Nutt.) – gatunek uprawiany
• rudbekia lśniąca (Rudbeckia nitida Nutt.) – gatunek uprawiany, tworząca mniej okazałe kępy
• rudbekia naga (Rudbeckia laciniata L.)
• rudbekia okazała (Rudbeckia speciosa Wender) – gatunek uprawiany
• rudbekia owłosiona, r. ostra (Rudbeckia hirta L.) - jednoroczna

rudbekia dwubarwna (Rudbeckia bicolor)

 

rudbekia błyskotliwa (Rudbeckia fulgida Aiton)

rudbekia dwubarwna (Rudbeckia bicolor)

rudbekia dwubarwna (Rudbeckia bicolor)

rudbekia błyskotliwa (Rudbeckia fulgida Aiton)

Nazwę rudbekia nadał roślinie Karol Linneusz – sławny szwedzki przyrodnik, który chciał w ten sposób uhonorować jednego ze swoich zdolniejszych uczniów – Olafa Rudbecka.

Rodzaj jeżówka (łac. Echinacea) liczy 9 gatunków. W Polsce uprawiane są trzy gatunki: 

• najpopularniejsza jeżówka purpurowa (Echinacea purpurea), 
• jeżówka blada (Echinacea pallida) o wąskich zwisających płatkach kwiatów języczkowych i 
• jeżówka wąskolistna (E. angustifolia) – blisko spokrewniona z jeżówką purpurową, ale o węższych liściach. 

 

 

Nazwa jeżówka – Echinacea pochodzi od greckiego słowa „echinos”– jeż, i właśnie środek kwiatostanu jeżówki przypomina to zwierzątko.

Jeżówka purpurowa to także roślina lecznicza.

Indianie Ameryki Północnej stosowali jeżówkę purpurową w leczeniu różnych dolegliwości, Komanczowie w bólu zębów i gardła, a Indianie ze szczepu Sioux przeciwko wściekliźnie oraz we wszelkich stanach zapalnych. Współczesna medycyna także wykorzystuje jeżówkę purpurową. Jeżówkę stosuje się w stanach zapalnych, przeziębieniach, alergiach skórnych, astmie, oparzeniach. Surowcem zielarskim są kwiaty oraz korzenie 4-letnich roślin.

Linki:

jeżówka (Echinacea)

http://www.swiatkwiatow.pl/poradnik-ogrodniczy/rudbekie-w-ogrodzie-id118.html

http://www.wymarzonyogrod.pl/kwiaty-i-rosliny-na-rabaty/roslinne-kompozycje/rudbekia-i-jezowka-rosliny-ozdobne-o-dekoracyjnych-kwiatach,94_1669.html

Róża pomarszczona (Rosa rugosa Thunb.) - róża japońska

 W tym roku zakwitła mi na działce róża, szczególnie cenna. Kilka lat temu wykopałam z ogrodu mojej Babci w Kuryłówce niewielką sadzonkę z korzeniami. Okazałe krzewy różane rosły tam od niepamiętnych czasów tworząc długi szpaler wzdłuż płotu niczym żywopłot. Ta na mojej działce będzie mi zawsze  przypominała szczęśliwe chwile spędzone na wsi u moich Dziadków. 

Babcia i także moja Mama robiły z płatków róży soki, a także z płatków ucierały masę różaną do pączków. Przy zbiorze płatków do celów spożywczych należy usuwać z nich białe nasady, które mają gorzki smak. Płatki uciera się z cukrem w celu uzyskania nadzienia do wyrobów cukierniczych lub gotuje z cukrem do uzyskania konfitury. 

To róża pomarszczona zwana też różą japońską (Rosa rugosa Thunb.) - ozdobna, jadalna, lecznicza. Kwiaty ma pachnące, ale pozbawione miodników - gruczołów produkujących nektar.

Naturalnie rośnie w Azji. Zawleczona do Europy na dobre zadomowiła się również w Polsce. Inwazyjna, rozrasta się bardzo szybko nawet na piaszczystych siedliskach. Młode pędy omszone, dojrzałe pędy pokryte kolcami. Ogonki liści owłosione i też pokryte kolcami.  

 

Owoce rzekome (hypancja) róży pomarszczonej są niezwykle bogatym źródłem witaminy C. Już 1–3 owoce rzekome w zupełności wystarczą do pokrycia dziennego zapotrzebowania człowieka na tę witaminę.  

Witaminy są stabilizowane przez flawonoidy, dzięki czemu zachowują się w dużym stopniu nawet podczas obróbki. Zawierają poza tym ok. 10–14 mg% karotenu, olejek eteryczny, kwasy organiczne, związki mineralne. Także płatki tego gatunku są cenionym produktem żywnościowym i wyróżniają się silnym aromatem. Jadalne są także młode pędy i liście róż. Mogą być używane do sporządzania przetworów i win oraz do zaparzania napojów. 

Topinambur (Helianthus tuberosus L.) Słonecznik bulwiasty, bulwa

Topinambur (Helianthus tuberosus L.) zwany także słonecznikiem bulwiastym, bulwą, karczochem jerozolimskim (mimo, że nie jest rodzajem karczocha) – gatunek rośliny wieloletniej rośliny zielnej z rodziny astrowatych, pochodzący z Ameryki Północnej. Został rozpowszechniony na różnych kontynentach, jako roślina jadalna, pastewna i ozdobna. Gatunek inwazyjny. Nazywany też kanadyjską truflą.
Roślina dorasta do wysokości 1,5 - 3 metrów.
Soczyste, lekko słodkawe podziemne bulwy pędowe o białym lub kremowym miąższu i różowej skórce są jadalne. Wyglądem podobne do korzenia imbiru. Ze względu na bulwę uznawane jest jako warzywo korzeniowe.

 

 

Warzywo cenne ze względu na dużą zawartość witamin: A, B1, B2, B3, B5, B6, C, E, K oraz kwas foliowy, mikro- i makroelementy - miedź, potas, magnez, fosfor, żelazo. 

Można je spożywać na surowo, po przegotowaniu, gotowaniu na parze lub upieczeniu. Można też marynować. 

Roślina lecznicza dla chorych na cukrzycę (ma niski indeks glikemiczny, ponieważ inulina nie jest przyswajana w jelicie, nie powoduje skoku glikemii), wskazana dla osób po chemioterapii. Pomaga oczyszczać organizm ze szkodliwych związków, działa osłonowo na wątrobę, poprawia perystaltykę jelit, korzystnie działa na mikroflorę jelit, zapobiega zakażeniom dróg moczowych.